Voor dagelijkse matcha heb je genoeg aan een chasen met 70–80 tanden, gesneden uit één stuk bamboe, zonder lijm of lak. Drink je vooral usucha, dan is een chasen met 100–120 dunnere tanden beter, en voor dikke koicha een exemplaar met minder, dikkere tanden. Hoe lang hij meegaat, hangt daarna af van de verzorging: weken voor gebruik, afspoelen met gewoon water en aan de lucht laten drogen.
Waarom eigenlijk een chasen?
Matcha is een poeder dat niet oplost in water, maar er een suspensie mee vormt. Een lepel laat klontjes achter, en een elektrische melkopschuimer verdeelt het poeder wel, maar maakt schuim met grote bellen dat snel inzakt. Een chasen werkt anders: tientallen dunne tanden snijden tegelijk door het water en breken de lucht op in piepkleine belletjes. Daar komt het dichte, fluweelzachte schuim vandaan dat op het oppervlak blijft liggen en de smaak zachter maakt.
Voor een latte volstaat een melkopschuimer. Voor matcha met alleen water is een chasen het enige gereedschap dat je niet zinvol kunt vervangen.
80, 100 of 120 tanden
Het aantal tanden zegt vooral iets over hoe dun ze zijn. Bij bamboe van dezelfde diameter geldt: meer tanden zijn dunner en veerkrachtiger, minder tanden zijn dikker en stijver.
- 100–120 tanden. Het fijnste schuim. Een goede keuze als je vooral usucha drinkt, de klassieke schuimige matcha met water.
- 70–80 tanden. De veelzijdigste keuze. Zo’n chasen kan overweg met usucha, lattes en bases voor desserts, en de dikkere tanden breken minder snel.
- Minder, dikkere tanden. Voor koicha, een dikke matcha die je niet opklopt maar langzaam kneedt. Dunne tanden zouden in zo’n dikke massa breken.
Het aantal alleen bepaalt de kwaliteit echter niet. Belangrijker is hoe de garde gemaakt is.
Zo herken je een goede garde
- Eén stuk bamboe. Het handvat loopt over in de tanden, zonder lijm of naden.
- Gelijkmatige, dunne tanden. Symmetrisch uitgespreid, zonder barstjes of aan elkaar geplakte sprieten, met punten die licht naar binnen krullen.
- Twee cirkels. De buitenste tanden vormen een brede cirkel, en een deel is naar binnen gebogen tot een kleinere, binnenste cirkel.
- Een draad aan de basis. Die is tussen de tanden door geweven en houdt ze op gelijke afstand. Zonder draad waaieren de tanden al snel uit elkaar.
- Geen lak, geen chemische geur. Een chasen werkt in heet water, dus hij hoort naar bamboe te ruiken en naar niets anders.
Voor het eerste gebruik
Een nieuwe chasen is droog en stug, en droge tanden barsten snel. Dompel de kop een minuut in lauw water, tot de tanden soepel worden. Ze kunnen iets uit elkaar gaan staan; dat is normaal. Zet de kop daarna voor elk gebruik een minuut in heet water in je kom: zo warmt de kom meteen op.
Kloppen zonder tanden te breken
Bij het kloppen van usucha komt de beweging uit de pols, niet uit je hele arm. Beweeg snel in een W net boven de bodem van de kom, maar druk de garde niet naar beneden. De tanden mogen de bodem hooguit licht raken, niet schuren. Ga na 15–20 seconden langzamer, strijk met de garde over het oppervlak om de grootste bellen te breken en til hem vanuit het midden omhoog.
Ook de kom doet ertoe. In een smalle mok is geen ruimte voor een W-beweging en tikken de tanden tegen de wand. Een brede matchakom met een vlakke bodem geeft de garde de ruimte.
Schoonmaken en drogen
- Direct na gebruik. Beweeg de kop in de kom heen en weer door schoon, warm water, tot het water niet meer groen kleurt.
- Geen afwasmiddel, geen vaatwasser. Afwasmiddel blijft in de tanden hangen en bederft de smaak, en hoge temperaturen laten het bamboe splijten.
- Laat hem aan de lucht drogen. Het liefst op een keramische gardehouder, met de kop naar beneden: de houder houdt de tanden in vorm en het water loopt weg van de basis. Zonder houder zet je de chasen op zijn handvat, met de tanden omhoog.
- Berg hem nooit nat op. Een vochtige chasen in een afgesloten doosje kan binnen een paar dagen gaan schimmelen.
Wanneer je hem vervangt
Een chasen slijt. Bij dagelijks gebruik en goede verzorging gaat hij meestal een paar maanden tot een jaar mee. Vervang hem als er tanden in hele plukken afbreken, als ze blijvend hun vorm verliezen of als er aan de basis een donkere, pluizige aanslag verschijnt. Dat is meestal schimmel, en zo’n garde is het redden niet waard.
Een chasen hoeft niet duur te zijn om goed te werken; hij moet alleen uit één stuk bamboe gemaakt zijn en goed verzorgd worden. Stel je je uitrusting nog samen, dan zit in de bamboeset ook een bamboe lepel (chashaku) om porties af te meten.
Veelgestelde vragen
Heb je een chasen nodig voor matcha?
Voor matcha met alleen water eigenlijk wel: het is de enige manier om een dicht, fijn schuim zonder klontjes te krijgen. Voor een latte volstaat een elektrische melkopschuimer of een afgesloten pot, al wordt het schuim dan minder dicht en zakt het sneller in.
Hoeveel tanden moet een chasen hebben?
Voor dagelijks gebruik is een chasen met 70–80 tanden het veelzijdigst. Drink je vooral usucha, kies dan een chasen met 100–120 dunnere tanden. Voor koicha werken gardes met minder, dikkere tanden beter.
Hoe lang gaat een chasen mee?
Bij dagelijks gebruik meestal een paar maanden tot een jaar. Wat de levensduur het meest verkort: drogen in een gesloten kast, afwassen met afwasmiddel en de tanden bij het kloppen van usucha hard tegen de bodem van de kom drukken.
Mag een chasen in de vaatwasser?
Nee. Hoge temperaturen en lang weken laten het bamboe splijten, en afwasmiddel blijft in de tanden hangen. Direct na gebruik omspoelen in warm water is alles wat hij nodig heeft.
Waarom gaan de tanden van een chasen uit elkaar staan?
Geweekte tanden worden soepel en gaan iets uit elkaar staan; dat is normaal. Verliezen ze week na week hun krul, laat de garde dan drogen op een houder die hem in vorm houdt.
Wat betekenen donkere vlekken op een chasen?
Een donkere, pluizige aanslag aan de basis van de tanden is meestal schimmel: zo’n garde moet je vervangen. Bamboe dat na maanden gebruik gelijkmatig donkerder wordt, is normaal. Om schimmel te voorkomen berg je je chasen nooit nat op en laat je hem aan de lucht drogen.
