Do codziennej matchy wystarczy chasen z 70–80 włóknami, wycięty z jednego kawałka bambusa, bez kleju i lakieru. Jeśli pijesz głównie usuchę, lepszy będzie chasen ze 100–120 cieńszymi włóknami, a do gęstej koichy — z mniejszą liczbą grubszych. O tym, ile posłuży, decyduje potem pielęgnacja: namoczenie przed użyciem, płukanie samą wodą i suszenie na powietrzu.
Po co w ogóle chasen
Matcha to proszek, który nie rozpuszcza się w wodzie, tylko tworzy w niej zawiesinę. Łyżeczka zostawi grudki, a elektryczny spieniacz rozbije proszek, ale zrobi pianę z dużych bąbelków, która szybko opada. Chasen działa inaczej: dziesiątki cienkich włókien tną wodę jednocześnie i rozbijają powietrze na drobne pęcherzyki. Stąd gęsta, aksamitna pianka, która trzyma się powierzchni i łagodzi smak.
Do latte spieniacz wystarczy. Do matchy z samą wodą chasen jest jedynym narzędziem, którego nie da się sensownie zastąpić.
80, 100 czy 120 włókien
Liczba włókien mówi przede wszystkim o ich grubości. Z bambusa tej samej średnicy więcej włókien oznacza cieńsze i bardziej sprężyste, mniej — grubsze i sztywniejsze.
100–120 włókien. Najdrobniejsza pianka. Dobry wybór, jeśli pijesz głównie usuchę, czyli klasyczną, spienioną matchę z wodą.
70–80 włókien. Najbardziej uniwersalny wybór. Taki chasen poradzi sobie z usuchą, latte i bazą do deserów, a grubsze włókna łamią się rzadziej.
Mniej, za to grubszych włókien. Do koichy, gęstej matchy, której się nie ubija, tylko powoli rozciera. Cienkie włókna łamałyby się w tak gęstej masie.
Sama liczba nie przesądza jednak o jakości. Ważniejsze jest to, jak miotełka została zrobiona.
Po czym poznać dobrą miotełkę
Jeden kawałek bambusa. Rączka przechodzi we włókna bez klejenia i łączeń.
Równe, cienkie włókna. Rozłożone symetrycznie, bez pęknięć i sklejonych pasm, z końcówkami lekko zawiniętymi do środka.
Dwa kręgi. Zewnętrzne włókna tworzą szeroki krąg, a część jest odgięta do środka i tworzy mniejszy, wewnętrzny.
Nić u nasady. Przeplata się między włóknami i utrzymuje odstępy. Bez niej włókna szybko się rozjeżdżają.
Bez lakieru i zapachu chemii. Chasen pracuje w gorącej wodzie, więc powinien pachnieć bambusem i niczym więcej.
Przed pierwszym użyciem
Nowy chasen jest suchy i sztywny, a suche włókna łatwo pękają. Zanurz główkę na minutę w letniej wodzie, aż włókna zmiękną. Mogą się przy tym lekko rozchylić — to normalne. Później, przed każdym parzeniem, wstaw ją na minutę do gorącej wody nalanej do czarki — przy okazji ogrzejesz czarkę.
Jak ubijać, żeby nie łamać włókien
Przy ubijaniu usuchy pracuje nadgarstek, nie całe ramię. Ruch prowadź szybko, w kształcie litery W, tuż nad dnem czarki, ale nie dociskaj miotełki. Włókna mogą najwyżej muskać dno, nie szorować po nim. Po 15–20 sekundach zwolnij, przeciągnij miotełką po samej powierzchni, żeby rozbić największe pęcherze, i wyjmij ją ze środka.
Znaczenie ma też naczynie. W wąskim kubku nie ma miejsca na ruch w kształcie W, a włókna obijają się o ścianki. Szeroka czarka do matchy z płaskim dnem daje miotełce miejsce do pracy.
Mycie i suszenie
Od razu po parzeniu. Opłucz główkę, poruszając nią w czystej, ciepłej wodzie, aż woda przestanie się zielenić.
Bez płynu i bez zmywarki. Detergent zostaje we włóknach i psuje smak, a wysoka temperatura rozsadza bambus.
Susz na powietrzu. Najlepiej na ceramicznej podstawce, na którą nakłada się miotełkę główką w dół — podstawka utrzymuje kształt włókien, a woda spływa z dala od ich nasady. Bez podstawki postaw chasen na rączce, włóknami do góry.
Nigdy mokrego do pudełka. Wilgotny chasen zamknięty w pudełku potrafi spleśnieć w kilka dni.
Kiedy wymienić
Chasen to narzędzie, które się zużywa. Przy codziennym parzeniu i dobrej pielęgnacji służy zwykle od kilku miesięcy do roku. Wymień go, gdy włókna łamią się całymi pasmami, na stałe tracą kształt albo u ich nasady pojawia się ciemny, puszysty nalot. To zwykle pleśń i takiej miotełki nie warto ratować.
Chasen nie musi być drogi, żeby dobrze pracował — wystarczy, że jest z jednego kawałka bambusa i że o niego dbasz. Jeśli dopiero kompletujesz akcesoria, zestaw bambusowy zawiera też chashaku do odmierzania porcji, a cały rytuał krok po kroku opisujemy w przewodniku o tym, jak przygotować matchę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy do matchy potrzebny jest chasen?
Do matchy z samą wodą praktycznie tak — tylko nim zrobisz gęstą, drobną piankę bez grudek. Do latte wystarczy elektryczny spieniacz albo szczelny słoik, choć piana wyjdzie rzadsza i szybciej opadnie.
Ile włókien powinien mieć chasen?
Do codziennego użytku najbardziej uniwersalny jest chasen z 70–80 włóknami. Jeśli pijesz głównie usuchę, sięgnij po chasen ze 100–120 cieńszymi włóknami. Do koichy lepiej sprawdzają się miotełki z mniejszą liczbą grubszych włókien.
Jak długo wytrzymuje chasen?
Przy codziennym użyciu zwykle od kilku miesięcy do roku. Najbardziej skracają mu życie suszenie w zamkniętej szafce, mycie płynem i mocne dociskanie włókien do dna przy ubijaniu usuchy.
Czy chasen można myć w zmywarce?
Nie. Wysoka temperatura i długie moczenie rozsadzają bambus, a detergent zostaje we włóknach. Wystarczy opłukać miotełkę ciepłą wodą od razu po parzeniu.
Dlaczego włókna chasenu się rozchylają?
Namoczone włókna miękną i lekko się rozchylają — to normalne. Jeśli jednak z tygodnia na tydzień tracą zawinięcie, susz miotełkę na podstawce, która utrzymuje jej kształt.
Co oznaczają ciemne plamki na chasenie?
Ciemny, puszysty nalot u nasady włókien to najczęściej pleśń — taką miotełkę trzeba wymienić. Równomierne ściemnienie bambusa po miesiącach używania jest normalne. Żeby pleśni zapobiec, nie chowaj chasenu mokrego i susz go na powietrzu.
